Repensando a escola

Coordinador
Fermín González Blanco


Profesorado CEIP Ortigueira
Xaime Furelos V√°zquez
Luis Martínez Sánchez
Mercedes Maril Y√°√Īez
Manuel √Āngel Iglesias G√≥mez
Rosario Casal Mosquera
Miriam Miramontes Borrajo
Esther Domínguez Dubra
Francisco Ferreiro Blanco


Colaboradores
David Rodr√≠guez Antu√Īa
Sa√ļl G√≥mez Rubio
Luis Miguel Fernández López


Caderno e audiovisuais
Borja Díaz Carro


Fotografía
CEIP Ortigueira
Estudio Fermin Blanco




Memoria & Fotografías
Durante o curso 2014/15 p√ļxose en marcha esta experiencia de modo experimental no Centro P√ļblico de Educaci√≥n Infantil e Primaria Ortigueira con alumnos de educaci√≥n infantil e primaria.


Os valores que se obte√Īen da an√°lise da contorna inmediata, neste caso a contorna escolar, sumados ao material e metodolox√≠a utilizada est√°n pensados para unha sistematizaci√≥n e replicaci√≥n en diferentes √°mbitos.


A experiencia do equipo did√°ctico de sistema lupo sobre arquitectura bas√©ase en material estandarizado e fichas con retos adaptables a cada centro educativo. De igual modo os planos da memoria e o proxecto cara ao futuro √© algo com√ļn a cada centro.


Certamente o caso de Santa Cruz, polo peculiar do seu pasado, faino especial pero todos os centros verán enriquecido o seu historial con achegas doutras xeracións forzando o carácter comunitario da experiencia.


O noso obxectivo é dar continuidade ao proxecto dentro dun plan de etapas que termine co proxecto REAL de ampliación do centro escolar.


Tentarase continuar nesta din√°mica PARTICIPATIVA onde te√Īa cabida toda a comunidade educativa, pais, profesores, antigos alumnos, e por suposto os actuais.
Neste curso contamos cun equipo de 77 alumnos dispostos a participar no futuro arquitectónico do seu centro escolar.



¬ŅQU√Č?
Proxecto educativo integral e experimental focalizado no traballo colaborativo e que favorece o esp√≠rito de comunidade dentro da escola e coa s√ļa contorna.


¬ŅQUI√ČN?
Proxecto realizado, nunhas condicións máximas de complicidade, entre o claustro, ANPA, Concello e alumnado do CEIP Ortigueira en Santa Cruz de Ribadulla.


¬ŅD√ďNDE?
Nun colexio cunha historia moi especial. No seu d√≠a foi un prototipo experimental educativo, vinculado coa Instituci√≥n Libre de Ense√Īanza, e dese√Īado polo arquitecto Antonio Fl√≥rez, ‚Äúo arquitecto das escolas‚ÄĚ.
Na actualidade o colexio está pendente dunha nova ampliación para conectar os corpos de infantil e primaria. Neste punto o proxecto conecta coa comunidade educativa para reflexionar como debe ser o futuro.


¬ŅC√ďMO?
Proxéctanse diferentes actividades que se solapan de maneira coordinada guiadas polo claustro de profesores asegurando unha coherencia pedagóxica ao proxecto no seu conxunto.


Baixo o lema ‚Äúa arquitectura tam√©n educa‚ÄĚ as actividades tratan de sensibilizar sobre a importancia da contorna inmediata, dos espazos coti√°ns.





O cono

Seguindo o traballo do artista Gordon Matta Clark, exponse unha intervención sobre a casa do mestre como un acto de reflexión sobre como deben ser os espazos educativos no século XXI e que papel deben xogar os alumnos na configuración destes espazos. Trasládase a lóxica transversal dos sistemas educativos aos espazos nos que se educa tentando romper os muros da educación convencional dun modo nada metafórico.


O proxecto ent√©ndese como unha unidade did√°ctica en si mesma onde se poden explicar de forma sinxela as xeometr√≠as c√≥nicas derivadas das diferentes intersecci√≥ns dun plano cun cono. B√ļscase unha aproximaci√≥n fundamentalmente pr√°ctica a trav√©s de pequenas maquetas facilmente construibles cunha simple cartolina e o traballo no patio para comprender as regras xeom√©tricas.


O baleirado en forma de cono exposto na casa do mestre ten a finalidade de introducir aos alumnos en conceptos xeométricos e matemáticos dunha forma práctica e divertida. As interseccións do cono cos tabiques e forxados xeran xeometrías en forma de elipse, parábola ou hipérbola.


Todo iso leva implícito o efecto transgresor propio da acción artística, o que en principio parece unha tolemia colectiva termina por converterse nunha acción clara, efectiva que transformará o espazo e fará que os alumnos se apoderen definitivamente do mesmo identificándose con el.


O proxecto entende a educaci√≥n como un proceso de formaci√≥n permanente. As fases de demolici√≥n foron executadas polo alumnado dunha escola taller na que os participantes realizan as pr√°cticas √° trav√©s desta actividade √° vez que complementan a s√ļa formaci√≥n en t√©cnicas de albaneler√≠a.


As√≠gnase ao cono a cor vermella e todos os elementos no interior do cono ou en intersecci√≥n con √©l van pintados desta cor. Paredes, teitos, pasamanos ou l√°mpadas son susceptibles de pintarse se se atopan dentro do cono. E todo isto sen sa√≠rse das li√Īas trazadas polos propios nenos.


A imaxe final da intervención exponse para ser vista desde o vértice do cono situado nunha das habitacións. O vértice esta situado á altura do alumno de forma que a obra adquire sentido desde este punto de vista quedando ao descuberto o segredo da obra en canto abandonamos esta perspectiva.
Toda a casa do mestre convértese a través desta operación nun espazo de xogo que se apropian os nenos e que ata agora permanecía en desuso. Un novo laboratorio de experimentación e de xogo.


A maqueta sobre a que se reflexiona e se repensa a escola sit√ļase neste espazo en vermello, en movemento, en cambio… un espazo no que podemos observar desde o v√©rtice do cono convertido nunha mirilla.





Arquitecturas vivas

Hiperboloides, elipsoides, semiesferas e outros vertebrados.


√Č un proxecto did√°ctico enmarcado dentro das acci√≥ns de #repensandoaescola encami√Īado a reflexionar sobre a contorna propia a trav√©s neste caso da arquitectura e as t√©cnicas tradicionais e non tan tradicionais de cester√≠a. Para iso nesta ocasi√≥n contouse coa estreita colaboraci√≥n da artes√° e artista Idoia Cuesta especialista nestes temas. Idoia a trav√©s das s√ļas creaci√≥ns fainos pensar coas mans e a s√ļa paix√≥n polo material natural ax√ļdanos a valorar o que nos rodea. Nun colexio asentado nunha comarca rica en vi√Īedos e en plena √©poca de poda desenvolvemos estas actividades coa total complicidade do claustro e da comunidade educativa do CEIP Ortigueira.


Participaron nas diferentes fases todos os grupos de educaci√≥n infantil e primaria. A did√°ctica de primaria complementouse ademais con sesi√≥ns te√≥ricas para achegar a xeometr√≠a aos estudantes esta vez a trav√©s de exemplos reais feitos a partir de volumes de revoluci√≥n. (no curso anterior traball√°ramos con c√≥nicas e este ano damos o salto ao 3D). Antes de encarar a construci√≥n a escala natural realizamos maquetas para entender as xeometr√≠as e analizamos os sistemas tradicionais de anudado das vi√Īas como parte do proceso.


O obxectivo final √© o traballo en equipos para a creaci√≥n dunhas arquitecturas l√ļdicas para o patio de xogos, aplicando estas t√©cnicas e controlando a p√≥da e plantaci√≥n conseguimos que adem√°is sexan arquitecturas vivas. Agora esperamos por eses “brotes verdes” que chegar√°n na primavera…


Variedades utilizadas


Elipsoide. Salix Triandra
Hiperboloide. Salix Fragilis
Semiesfera. Salix Purp√ļrea + Salix Fr√°gilis sobre estructura de Bamb√ļ.





Novo aseo de infantil

Ao longo do curso 2016/2017 continuamos por terceiro ano consecutivo con esta expericiencia cos alumnos e claustro do Centro P√ļblico de Educaci√≥n Infantil e Primaria Ortigueira.


Tras un primeiro ano no que se plantaron as bases, estudando os espazos que habitan mediante a realizaci√≥n dunha maqueta do estado actual do Colexio e xerando uns planos da memoria con experiencias e an√©cdotas de antigos e actuais alumnos, e realizando unha primeira intervenci√≥n f√≠sica, na que √° vez que se completaban as explicaci√≥ns das xeometr√≠as c√≥nicas transform√°base o espazo da antiga casa do mestre; e un segundo ano no que actuou no espazo do patio para xerar unha Aula do Bosque en colaboraci√≥n coa artes√°-bi√≥loga Idoia Custa; neste terceiro ano propo√Ī√©monos a construci√≥n dun novo aseo para infantil durante o curso.


As obras deparan sorpresas e a primeira foi durante a primeira fase de demolici√≥n onde atop√°monos nos ladrillas pistas da nosa historia industrial. Grazas a Miguel D√≠az Rodr√≠guez e Alberto Alonso Ouro co√Īecemos m√°is sobre Cer√°micas a Caeyra, fundadas polo marqu√©s de Riestra e subministradoras do material que protagoniza o cole.


Deica pouco darémosvos máis noticias e imaxes deste interesante proxecto, onde os alumnos son os que dan forma a un dos espazos que utilizan diariamente. De momento deixámosvos con algunhas imaxes do proceso, no que podedes empezar a descubrir elementos tan curiosos como o tobogán de saída do aseo, o laboratorio de cor co que aprenderán moitas cousas sobre como funcionan as mesturas de pigmentos ou a maneira na que se define o aparello da nova fachada.