Refuxio Do√Īa Ana

Ano
2016/2018
 
Localización
Arroyo de Carrizal, Fuentesauco, Zamora.
 
Latitude: 41¬ļ 15′ 02,6” N
Lonxitude: 5¬ļ 32′ 02,9” W
 
Promotor
Jose Manuel Queipo
 
Arquitecto
Fermín González Blanco
 
Equipo
Sa√ļl G√≥mez Rubio
Luis Miguel Fernández López
Alba Pérez Fernández
Jose María Castrillo Neira
 
Autoconstructor
Familia Queipo
 
Colaboradores
“El Chicuelo” (alba√Īiler√≠a)
“El Troncones” (subministraci√≥n de pacas de palla)
Nicolás (fontanería e electricidade)
Ramón (carpintería)
 
Fotografía
Equipo Ediciones Mínimas (Ana Asensio y Milena Villalba)
[Primeiro Premio: Arquitectura de Sensacións de fotografía + relato de Pez Globo]
Equipo Fermín Blanco
 
Orzamento
A talla dunha chopera (1000 chopos) (aprox. 30.000 Euros)
 
Publicaciones
afasia archizine [link]
Divisare blog [link]


 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

Memoria & Fotografías
Onde estamos?
O proxecto de refuxio desenv√≥lvese nunha parcela situada entre Fuentesauco e Villamor de los Escuderos na provincia de Zamora. Pos√ļe un clima extremo caracterizado por altas temperaturas no ver√°n e temperaturas baixo cero no inverno. Rodeada de campos de cultivo de cereal, fundamentalmente trigo e cebada, e atravesada por un pequeno arroio (arroio do Carrizal) a parcela onde se sit√ļa o refuxio dest√≠nase fundamentalmente ao cultivo de chopos a pesar de que, na mesma, existe unha am√©ndoa interior dedicada ao cultivo de especies arb√≥reas do mundo, creando as√≠ un ecosistema verde no medio do amarelo dominante da zona. O clima e os elementos naturais que dominan a contorna condicionar√°n, como non debe ser doutro xeito nun proxecto autoxestionado como este, a formulaci√≥n das soluci√≥ns adoptadas na rehabilitaci√≥n.
 
Con que nos atopamos?
A nave existente est√° constru√≠da cun sistema perimetral de muros de ladrillo de oco dobre, soleira de formig√≥n como forxado de chan e cuberta a d√ļas augas de celos√≠a met√°lica e chapa ondulada de fibrocemento. Tralo afundimento dun fald√≥n de cuberta, un sector da nave pasa a ser horto de cultivo polo que se debe conservar na intervenci√≥n do refuxio o car√°cter de patio aberto.
 
Que necesitamos?
O proxecto consiste na rehabilitaci√≥n e adaptaci√≥n dunha pequena nave, orixinalmente destinada √° almacenaxe de apeiros vinculados ao uso forestal da leira, como refuxio de fin de semana. Polo seu car√°cter persoal, temporal e familiar, non hai grandes necesidades espaciais, s√≥ aquelas que cubran as m√≠nimas de confort, habitabilidade e de socializaci√≥n e reuni√≥n (coci√Īa, ba√Īo, zona de camas e zona central de d√≠a), xa que xerar ese punto de encontro e goce familiar √© a principal funci√≥n deste refuxio. Constru√≠da con cuberta a d√ļas augas de celos√≠a met√°lica e chapa ondulada de fibrocemento e peche perimetral de ladrillo oco dobre.
 
Autoconstrucción ou como transformar unha debilidade en fortaleza
Acom√©tese a obra cun orzamento limitado xa que unha talla de 1000 chopos aproveitables, cun aproveitamento de 0,5 metros c√ļbicos por chopo e un prezo de 60 euros/metro c√ļbico dan como resultado 30.000 euros, dos que haber√° que descontar os gastos da seguinte plantaci√≥n. A partir deste punto e tendo en conta o di√Īeiro do que se disp√≥n finalmente, a autoconstrucci√≥n v√≥lvese condici√≥n indispensable para acometer a obra, evitando deste xeito os gastos xurdidos da aparici√≥n de intermediarios e de beneficios industriais de empresas construtoras. O promotor asume o peso da obra en colaboraci√≥n coa s√ļa propia familia, contactando directamente con aut√≥nomos para a resoluci√≥n do traballo especializado, fundamentalmente fontaner√≠a e electricidade.
 
Construír coa contorna
21 chopos recentemente tallados, pelados xusto a continuaci√≥n da talla e branqueados con lixivia e pulidor met√°lico: vigas, dinteles, correas e piares de madeira resoltos; pacas de mestura de trigo e centeo dos campos de cultivo circundantes: illamento resolto; ladrillos, taboleiros de madeira OSB e formig√≥n dispo√Īibles nun radio de 50 km: cerramentos e solados resoltos. A obra pretende ser un exercicio de racionalidade econ√≥mica e construtiva. Constru√≠r cos materiais da contorna inmediata √© unha lecci√≥n a mi√ļdo esquecida pola arquitectura contempor√°nea e aprendida a trav√©s da arquitectura popular, que fala desde hai moito tempo de econom√≠a, de ecolox√≠a e de sustentabilidade, conceptos que deixaron de ser unha moda para converterse en necesidade.
 
E soprarei e soprarei e a casa derrubarei…
O proxecto tam√©n √© unha revisi√≥n do co√Īecemento aprendido. A sabedor√≠a popular, os refr√°ns ou mesmo os contos como o dos tres porqui√Īos transm√≠tenos co√Īecementos que deben ser revisados co paso do tempo e a evoluci√≥n das t√©cnicas de construci√≥n. Incl√ļese no proxecto a paca de palla como elemento de construci√≥n debido ao clima extremo, ao nivel de illamento requirido neste tipo de clima e √° ampla dispo√Īibilidade do mesmo nunha contorna inmediata de cultivo de cereal a un prezo razoable. A partir deste razoamento trab√°llase co material, coas s√ļas fortalezas e debilidades. A porosidade da paca de palla as√≠ como a cantidade de aire que pode albergar no seu interior conv√©rtena nun material √≥ptimo dende o punto de vista do illamento t√©rmico. Constr√ļese unha base de ladrillo separando as pacas do contacto directo co chan e col√≥canse entre d√ļas follas de ladrillo co fin de evitar a entrada de roedores, a construci√≥n de ni√Īos no interior da c√°mara e o contacto directo coa auga.
 
O conto dos tres porqui√Īos dinos que as casas de ladrillo e cemento son m√°is seguras e mellores que as casa de palla ou de madeira. A conclusi√≥n que podemos extraer do conto e desta experiencia √© que non √© conveniente encargarlle a construci√≥n dunha casa a un porco.
 
Ocos? Poucos
A partir do volume principal preexistente, constru√≠do con cerramentos de ladrillo oco dobre, des√©√Īase a apertura dos m√≠nimos ocos necesarios para un espazo confortable. Mantense o oco preexistente na zona de camas. √Ābrese un novo cara ao patio que soluciona as necesidades de iluminaci√≥n, ventilaci√≥n e conexi√≥n interior-exterior que, debido √°s s√ļas dimensi√≥ns, ref√≥rzase con xambas de termoarcilla e un dintel a base de madeiros de chopo. Os ocos res√≥lvense con carpinter√≠as de madeira de pi√Īeiro e, no caso de ser estas de vidro, contan con contravent√°s exteriores opacas de taboleiro contrachapado de madeira, rematadas en chapa de aceiro que permite pechar o volume ao exterior por completo. O resultado √© un volume fundamentalmente opaco ao exterior por raz√≥ns de confort t√©rmico, intimidade e seguridade. Un cofre.